سایت حقوقی جعفر احمدی

گردآورنده:جعفر احمدی

مقدمه؛

در این مقاله سعی شده است،لزوم تفکیک مجازات تعزیری وبازدارنده و همچنین بررسی این که بدانیم مقصود قانونگذار از ابداع این مجازات چیست؟و بررسی این که بدانیم آیا مجازات بازدارنده از نوع همان مجازاتهای سابق است یا نوع جدیدی از مجازات می باشد؟واین که حبس وجزای نقدی که جزء مجازات بازدارنده در ماده ۱۷ مرقوم ذکر شده است در ماده۱۶ قانون مجازات اسلامی یکی از مجازات تعزیری شناخته شده، مشخص نیست بین آنها چه تفاوتی موجود است بعبارت بهترتفاوت بین حبس و جزای نقدی مندرج در ماده۱۶ و حبس و جزای نقدی مندرج در ماده ۱۷ چیست؟

تفسیر؛

ناگزیر به توضیح مختصر در مورد هر یک از مجازاتهای چهار گانه دیگر هستیم تا بدانیم آیا مجازات بازدارنده از نوع همان مجازاتهای سابق است یا نوع جدیدی از مجازات می باشد

الف_حد:در لغت بمعنی دفع و منع است ودر اصطلاح جزائیعبارت از مجازاتی است که شارع برای بعضی جرائم مشخص نموده و قانون با ارحاز شرایط نمی تواندبه کمتر یا بیشتر از آن حکم نماید.مانند حد قذف(نسبت دادن زنا یا لواط )که به موجب ماده ۱۴۰ قانون مجازات اسلامی مستوجب هشتاد ضربه شلاق است.

ب_قصاص:در لغت به معنی پیگیری اثر و ردیابی است و در اصطلاحجزائی مجازاتی است که شارع برای ارتکاب قتل و جراحات عمدی مشخص فرموده و مجنی علیه یا ولی او حسب مورد میتواند مرتکب را در مورد قتل عمدی به قصاص برساند و در مورد جرح عمدی همان جرح بر مرتکب وارد می شود به شرطی که با آن برابری کند مانند قتل عمد موضوع ماده۲۰۵ قانون مجازات اسلامی و قصاص عضو موضوع ماده۲۶۹همان قانون.

ج_دیه:در اصل لغت ودی بوده است که با حذف «و»در ابتدای کلمه در انتهای آن آورده اند و از نظر لغوی:مالی است که بدل از نفس بوده و به ولی مقتول داده میشود و از نظر جزائی:مالی است که به مجنی علیه یا ولی او حسب مورد بموجب قانون با توجه به آثاری که فعل مجرمانه اعم از ضرب و جرح و قتل وارد کرده است پرداخت می گردد.

با توجه به تعاریف فوق مشخص می شود مجازاتهای مندرج در بندهای الف تا ج جزء مجازاتهای ثابت هستند یعنی قاضی نمیتواند با احراز شرایط قانونی به کمتر یا بیشتر از آنچه شارع فرمودند حکم دهد.

د_تعزیر:از ماده عرز یعزر است که به باب تفعیل برده شده و از نظر لغوی بمعنای ملامت،تادیب و ضرب پائین. ترجمه: از حد آمده است و بمعنی بزرگداشت و تکریم نیز آمده است.

از نظر فقهی امام خمینی(ره)در تحریر الوسیله تعزیر را بدین گونه تعریف نموده اند:هر کس یکی از واجبات را ترک کند یا یکی از محرمات را مرتکب شود یار امام(ع) یا نایب او است که وی را به هر کیفر تعزیر برساند به شرطی که ترک واجب یا فعل حرام از گناهان کبیره باشد

تعزیر بر خلاف مجازاتهای حدود و قصاص و دیات مجازاتی نسبی است یعنی غالباً دارای حداقل و حداکثر بوده و قاضی می تواند با توجه وضع مجرم و اوضاع واحوال خاصی که زمینه ساز ارتکاب بزه شده است مجازات لازم را تعیین کند.

(ادامه مطلب)